Canlıların Çeşitliliği ve Sınıflandırılması | Biyolojide Canlı Sınıflandırması

0

Doğada canlılar cinslerine sahip oldukları bir takım özelliklere göre çeşitli sınıflara ayrılmaktadır. Sınıfın kendi içinde değişik türleri ve cinsleri vardır. Evren kusursuz bir biçimde yaratılmış ve Yüce Yaradan en ince ayrıntısına kadar her canlı sınıfına çeşitli özellikler bahşetmiş ve bu sayede evren ekosistemi kendi kendini sürekli olarak yenileyip yaşamını devam ettirmektedir.

 

Doğadaki canlıların özelliklerine,yaşayışlarına ve akrabalık derecelerine ğöre gruplandırılmasına sınıflandırmadenir.Sınıflandırmanın amacı;canlıları belirli bir sisteme oturtmak ve doğayı daha kolay öğrenilebilir hale getirmektir.

Bu şekilde canlıların dış ğörünüşlerine ve yaşadığı yere bakılarak yapılan sınıflandırmaya yapay(ampirik) sınıflandırma denir.Bilimsel değildir.

Tabi sınıflandırma(filogenetik) canlıların yapısal benzerliğine,akrabalık derecesine ve evrim basamaklarına ğöre yapılır.

Homolog organlar:Kökenleri aynı görevleri farklı olan organlardır.İnsanın kolu ,balinanın yüzgeci vb.Eğer iki canlı arasında homolog yapılar çok ise bu iki canlı yakın akraba olabilir.Analog yapılar çok ise bu iki canlı birbirine uzak akrabalardır.

Analog organlar:Kökenleri farklı,görevleri aynı olan organlardır.Sinegin kanadı ile yarasanın kanadı gibi.

Sınıflandırmada temel birim türdür.TÜR:Ortak bir atadan gelen,yapı ve görev bakımından benzer özelliklere sahip,doğada yalnız kendi aralarında serbestçe üreyebilen ve verimli(kısır olmayan) yavrular oluşturan bireyler toplulugudur.

A.İkili adlandırma:Birinci kelime türün bağlı olduğu cins adıdır ve büyük harfle başlar,ikinci kelime ise tanımlayıcı ad olarak kullanılır ve küçük harfle başlar.Her ikisi birden tür adı olarak gecer.

B.Sınıflandırmanın birimleri:

Alemden türe inildikçe canlılarda ortak özellik artar,birey sayısı ve farklı özellikler azalır.Türden aleme doğru gidildikçe ise ortak özelliği azalır,birey sayısı ve farklı özellikler artar.

Tür(species)                      Cins(genus)                  Aile(familya)              Takım(ordu)

Sınıf(classis)                     Şube(filum)                   Alem(regnum)

Sınıflandırmada dikkat edilen hususlar= Hücre tipi sayısı ve  organeller, morfolojik yapılar,üreme ve beslenme şekli,simetri şekilleri,embriyo tabakalarının sayıları,vüçüt boşlugu tipleri,vücut bölmelerinin segmentli oluşu,bulundukları ortam ve organizasyon düzeyindeki farklılıklardır.

CANLILAR  ALEMİ

Canlılar hücre yapılarına göre ikiye ayrılır.

1-)Prokaryotikler :Çekirdek zarı ve zarlı organelleri olmayan hücresel yapıya sahiptirler.Bu canlılar Monera alemi olarak adlandırılır.

2-)Ökaryotikler  :  Zarlı organel ve çekirdeğe sahip olan canlılardır.

PROKARYOTLAR

A-)Mavi-yeşil algler: Çekirdek ve kloroplast gibi organelleri yoktur. Klorofil pigmenti stoplazmaya dağılmıştır.Bu yüzden yeşildirler. Sitoplazmaların da fikosiyanin renk maddesi olduğundan dolayı bazıları mavi renktedir.Hücre duvarları(çeperleri) selüloz içeriklidir.Mantarlar ile birlikte likenleri oluştururlar.

B-)Bakteriler

ÖKARYOTİKLER

A-)Protista Alemi: Tek hücrelidirler,çekirdek yapıları ökaryotdur.Zarla çevrili organelleri vardır.Bitki ve hayvan özelliği gösterirler.Ör:Öglena kloroplast taşır bitki özelliği gösterir,hareket ederekde hayvan özelliği gösterir.

a-)Kamçılılar    b-)Amipler  c-)Silliler  d-)Sporlular

e-)Cıvık mantarlar                    Stoplazmaları çok çekirdege sahiptir.

Koloni meydana getirirler.Glikojen depo ederler.

Hücreleri amipsi şekilde ve çepersizdirler.

B-)Fungi Alemi(Gerçek mantarlar):Tamamı hetetrofdur.Çogunlukla çok hücrelidirler.Ökaryotik canlılardır.Hücre duvarı vardır.Bu duvar selolüz ve kitinden oluşturulur.Nişasta depo etmezler.Bunun yerine yağ ve glikojen depo ederler.Saprofit ve prazit olarak beslenenleri vardır.iletim demetleri yoktur.Ör:ağaç mantarı,maya mantarı,Şapkalı mantar.

C-)Bitkiler Alemi:

Kapalı Tohumlu

a-)Tek çenekli (monokotiledon) bitkiler:

-Tohum içerisinde embriyoda bir çenek (kotiledon)bulunan bitkilerdir.

-Çoğu tek yıllık otsu bitkilerdir.Yaprak parelel damarlıdır.

-Gövdede kambiyum yoktur.Kapalı iletim demetine sahiptir.

-Ksilem ve floem gövdede dagınık dizilmiştir.Ör:Mısır,buğday,palmiye

(Çenek;tohumda yer alan bitki embriyosundaki yaprak taslaklarıdır.)

b-)Çift çenekli bitkiler(Dikotiledon )

-Tohum içerisinde iki çenek vardır.

-Çogu çok yıllık(odunsu)bitkilerdir.Yaprakları ağsı damarlıdır.

-Gövdede kambiyum vardır.Açık iletim demetine sahiptir.Demetler düzenli                               dizilmiştir.Ör:fasulye,elma ayçiçeği,kiraz,nohut,domates

Tohumsuz (Çiçeksiz) Bitkiler:

Tohumsuzlarda kök,yaprak,ğövde tam olarak gelişmemiştir.Çicek ve tohum oluşturamazlar.Üremeleri sporla veya metagenez(döl almaşı) ile olur.

Damarsız Bitkiler:İletim demeti olmayan bitkilerdir.Kökleri yoktur.Ör:Su yosunu , kara yosunu ,likenlerdir.

Damarlı bitkiler: İletim demetleri vardır.Ör:Eğrelti otları,At kuyrukları,Kibrit otları.

Açıklama:Kısa gün bitkisi ; Kısa ışık periyotların da çiçeklenen bitkilerdir. (Tütün,pıtrak,soya fasulyesi).Uzun gün bitkisi; Uzun ışık periyotlarında çiçeklenen bitkilerdir.(Bamya , ıspanak)Nötr bitki; Bu tip bitkilerin çiçeklenmeleri fotoperiyot uzunluklarına duyarlı bir bağlılık göstermezler.(Mısır domates,kırmızı biber)

D-)Hayvanlar Alemi:

Omurgasızların özellikleri Omurgalıların özellikleri
1-Sinir şeridi karındadır 1-Sinir şeridi sırtdadır.
2-Açık kan dolaşımı var(Halkalı Solucanlar hariç) 2-Kapalı kan dolaşımı var.
3-Embriyoda Notokord yok 3-Embriyoda Notokord var.(Notokord daha sonra omurgayı oluşturur)
4-Genellikle dış iskelet var. 4-İç iskelet var.
5-Bilateral ve radyal simetri var 5-Bilateral simetri var.
6-Embriyoda solungaç yarığı yok 6-Embriyoda solungaç yarığı var.

Radyal simetri:Merkezden gecen düzlemler vücudu iki eşit parçaya böler.Örnek:Sölenterlerde ve derisidikenlilerde görülür.

Bilateral simetri : Ortadan ve boydan boya gecen düzlem vücudu iki eşit parçaya böler.Örnek.İnsanda görülür.

Not:Vücut sıçaklıgı çevre sıçaklıgına göre değişen canlılara Soguk kanlı canlılar denir.(Degişken ısılı).Omurgasızlar,balıklar,kurbagalar ve sürüngenler soğuk kanlıdır.

Vücud sıcaklıgı çevre sıcaklıgına göre değişmeyen canlılara Sıçak kanlı canlılar denir.Kuşlar ve memeliler sıcak kanlıdır(Sabit ısılı).

Balıklar İki yaşamlılar Sürüngenler Kuşlar Memeliler
Kalp     odacık sayısı 2 3 3-4 arası(yarım perdeli) 4 4
Vücut ısısı değişken değişken değişken sabit sabit
Solunum organı Solungaç Suda Karada Akciğer Akciğer Akciğer
Solungaç Deri Akciğer Ağız
Döllenme Dış (genelde) İç İç İç
Gelişme Dış (genelde) Dış Dış Dış
Azotlu boşaltım ürünü Amonyak (NH3) Suda Karada Ürik asit Ürik asit Ürik asit
NH3 Üre
Olgun alyuvar çekirdekli çekirdekli çekirdekli çekirdekli çekirdeksiz
Deride Pul bulunur Pul bulunmaz Pul ve plaka bulunur Tüy ve pul var Kıllar bulunur

OMURGASIZ HAYVANLAR

1.Süngerler:

Hayvanların en basit yapılı olanlarıdır.Gercek olarak doku,organ ve sistemleri yoktur.Fakat hücreleri arasında iş bölümü vardır.Eşeysiz ve eşeyli üreme görülür.

2.Sölenterler:

Vücutlarında tek açıklık bulunur.Bu açıklık hem ağız hemde anüs görevi yapar.İlk defa sinir ağı şeklinde sinir sistemi gelişmiştir.Süngerler gibi sadece iki embriyo tabakasından oluşurlar.(Ektoderm-Endoderm).Eşeysiz veya eşeyli olarak ürerler.Ör:Deniz anası ,mercan,hidra.

3.Yassı solucanlar:

Vücutlarında tek acıklık bulunur.Sindirim sistemleri tam olarak gelişmemiştir.Çoğu parazit olarak yaşar.Bu canlılarda ilk kez baş gangliyonu gelişmiştir.Ör:Planarya,tenya,karaçiger kelebeği.

4.Yuvarlak solucanlar:

Sindirim sistemlerinde  ağız ve anüs olmak üzere iki ayrı açıklıkları vardır.Bir kısmı sularda ve topraklarda serbest olarak yaşarlar.Bir kısmı ise hayvanlarda ve bitkilerde parazit olarak yaşarlar.Ör:Bağırsak solucanı,kanlı kurt,ascaris.

5.Halkalı solucanlar:

Kapalı dolaşım sistemine sahiptirler.Sindirim kanalı özel bölmelere ayrılmıştır.Deri solunumu yaparlar(Alınan O2 deriden kılcallara geçer).Rejenarasyon yetenekleri fazladır.Bölünerek çoğalabilirler.Ör:Toprak solucanı,sülük.

6.Yumuşakçalar:Bir kısmında açık,bir kısmında ise kapalı kan dolaşımı görülür.Vücut yüzeyi,solungaç veya akciğer solunumu yaparlar.Karın bölgesinde kaslı ayakları bulunur,ayaklar hareketi sağlar.Bazılarında kabuk bulunur(Ör:Midye ,istiridye.). Ör:Ahtapot, salyangoz, midye ,istiridye, mürekkep balığı,sümüklü böcek.

7.Eklembacaklılar:

Protein,yağ ve CACO3’ten oluşan dış iskeletleri vardır.Zaman zaman iskeletlerini değiştirirler.Açık kan dolaşımına sahiptirler. Mlpighi tüpleri ile boşaltım yaparlar.Eşeyli olarak ürerler.canlılar içerisinde en fazla türe sahip gruptur.Dört grupta incelenirler:

a)Kabuklular:Tatlı sularda ve denizlerde yaşarlar.Solungaç solunumu yaparlar.ör: Yengeç, karides, istakoz,dafnia(su piresi).

b)Aracnidler:   Ör:Örümcek,akrep,kene

c)Çok ayaklılar:  Ör:  Çıyan ve kırk ayak.

d)Böçekler:     Ör:Üç çift bacağa,iki çift kanada sahiptirler.Açık dolaşım       sistemine sahiptirler.Trake solunumu yaparlar.Malpighi tüpleri ile boşaltım yaparlar.Boşaltım ürünü olarak ürik asit ataralar.Eşeyli olarak ürerler.Başkalaşım (metamorfoz) görülür.Ör:Karınca,arı,çekirge,bit,pire,kelebek,sinek.

Döllenmiş yumurta                      Larva               Pupa(Evçik)                     Ergin birey

8.Derisi dikenliler:

Tamamı denizlerde yaşar.Deri veya solungaç solunumu yaparlar.Bu canlılarda,su-damar(kanal) sistemi bulunur.Bu kanallar tüp ayaklara kadar uzanır.Tüp ayaklar hareket ve besin alınmasında etkilidir.Ör:Deniz kestanesi.deniz yıldızı,deniz hıyarı,deniz lalesi.

OMURGALI HAYVANLAR

Balıklar: Kurbağalar:

-Kalpleri iki ğözlüdür.                                    –Başkalaşım gacirirler

-Soguk kanlı hayvanlardır.                             –Kalpleri üç odacıklıdır.

-Boşaltım artıkları Amonyaktır.                      (Larvada 2 odacık var)

-Dış döllenme ile çoğalırlar.                           –Soğuk kanlı canlılardır.

-Alyuvarları oval ve çekirdeklidir.                 –Dış döllenme ile çoğalma olur

-Derileri pulla kaplı.                                      –Alyuvarları oval ve çekirdeklidir

-Kıkırdaklı balıklarda iç döllenme ğörülür.   –Derilerinde mukus salgılayan

-Amnion örtüleri myoktur.                              bezler bulunur.

-Vücutlarında karışık kan dolaşır.                  –Pul(deride) bulunur.

Sürüngenler: Kuşlar:

-Kalpleri üç gözlüdür.                                    – Kalpleri dört gözlüdür.

(Timsahlarda 4 gözlüdür)                                -Alyuvarları oval ve

-Alyuvarları oval ve çekirdeklidir.                   Çekirdeklidir.

-Vüçüt Sıçaklığı değişkendir.                          –Vücut ısıları sabitdir.

-Soğuk kanlı canlılardır                                   -Derileri tüylerle kaplı

-Akçiğer ile solunumu yaparlar.                        Ve yağ bezleri bulunur

-Deride salgı bezi bulunmaz.                          –Artık maddeleri ürikasitdir

-Deri pullarla kaplıdır.

-Timsah,kertenkele,kablunbağa

Memelileri diğer canlılardan ayıran özellikler:

-Kalpleri 4 gözlüdür.

-Bütün memelilerde doğan yavrular süt ile beslenir.

-Ter ve yağ bezleri vardır.

-Vücutda kılların bulunması.

-Kulak kepçesi.

-Alyuvarın çekirdeksiz olması.

-Yavrularını dogurması.

-Yavrularını sütle beslemesi.

-Diafram kası bulundurma.

-Akçiğerlerin alveollü olması.

 

Memeliler   3‘e  ayrılır:

A-)Gagalı memeliler:Gagalı kirpi(Platipus) ,yumurtlarlar.Yumurtadan çıkanlar sütle beslenir.

B-)Keseli memeli:Kanguru ,kesei ayı,kesede sütle beslenir.

C-)Plasentali(Göbek bağı) memeli:Yavrularını ana karnındaki plasenta ile beslerler.

Gagalı memelilerde bol vitellüslu yumurta ile vücut dışına atılan embriyo gelişimini vücut dışında tamamlayıp anneden süt emerek bir süre beslenir.Keselilerde ise yavrular keseye tırmanarak süt ile beslenir.Gagalı ve keseli memelilerde plasenta yoktur.

Vücut büyüklüğü                     Not=Memeli hayvanlarda vücut büyüklüğü

İle hızı arasındaki ilişkinin grafiği.

Metabolizma hızı

Vücut büyüklüğü azaldıkça metabolizma hızlanır.


Arama sonuçları: canlılar alemi,  canlılar kaça ayrılır şeması,  canlılar alemi şeması,  canlı sınıflandırması,  canlılar alemi tablosu,  kelebeklerin doğadaki görevleri,  canlılar kaça ayrılır,  hayvanlar kaça ayrılır şeması,  11 sınıf coğrafya biyolojik cesitlilik kaca ayrilir,  9 sınıf biyoloji performans ödevi canlıların çeşitliliği ve sınıflandırma, 
Share.

About Author

2000'li yılların başlarında başlayan bilgisayar merakım, beni bugün burada sizlerle buluşturuyor...Hukuk eğitimimin yanında bilişim ve teknoloji dünyasında kendi çapımda hobi olarak uğraşmaktayım.. :))

Leave A Reply