Zamirler (Adıllar) Konu Anlatım 1

Zamir (adıl), isim olmadıkları halde cümlede varlıkların yerine kullanılabilen, varlıkların yerini tutan ve adların yerine getirdiği tüm işlevleri yerine getirebilen kelime veya eklere denir. En sık kullanılan zamir çeşitlerine, Ben, sen, o, biz, siz, onlar; kendim, kendin, kendi, kendimiz, kendiniz, kendileri kelimeleri ve bu, şu, o; kim, ne; biri; -ki ekleri örnek gösterilebilir.
Zamirler “kelime halindeki zamirler” ve “ek halindeki zamirler” olmak üzere iki gruba ayrılırlar.

İsimlerin yerine kullanılan sözcüklerdir.Bütün zamirler sıfatlardan farklı olarak isim çekim eki alabilir.

Kelime Halindeki Zamirler;

A)Kişi (Şahıs) Zamirleri:

Sadece insan isimlerinin yerini alan zamirlerdir.

*Ben, sen, o;biz, siz, onlar.

*Görüyorum beni okşayan gözlerindeki geceyi.

*Sana dar gelmeyecek makberi kimler kazsın?

* “Bana kucaklarında seni getiriyorlar;

Ben de sonra o seni getiriyorum sana.”

*Mavi denizlerin ötesinde bulacağım seni .

*Bizim buralarda her yıldız kaydığında biri ölür.

*Sizler bu ülkenin geleceğisiniz.

* Ben senin en çok bana yansımanı sevdim.

*Biz her gece uğultularını dinlerdik rüzgarların.

*Güneş,sadece onun gözlerinde doğardı.

*Onun yüreğinde sevgi çiçekleri açardı.

*O,bu davaya yüreğini koymuştu.

*Zor durumda kaldığında onlar yardım ediyordu.

UYARI: “O” ve “onlar” zamirleri bir insanı anlatıyorsa kişi zamiri,insan dışındaki bir varlığı anlatıyorsa işaret zamiri olur.

*Onu çöpe atan ondan başkası olamaz.

*Onu bu yörede sadece onlar dokur.

NOT:Şahıs zamirleri ile isim tamlaması kurulabilir.Bu durumda şahıs zamiri sadece tamlayan olabilir.

*Benim denizlerim senin gözlerindir.

*Akşamı seyredeyim senin bakışlarında.

*Bizim atalarımız bu topraklarda bir tarih yazdı.

UYARI:Şahıs zamirleri kesinlikle iyelik eki almaz.

*Dönüşlülük Zamiri: “Kendi” zamiridir.Bu zamir,cümlede asıl şahıs zamirinin yerine kullanıldığı gibi,yerine kullanıldığı şahıs zamiriyle de yan yana olabilir.Bu durumda anlatım pekiştirilmiş olur.

*Bu evi ben temizledim.

*Bu evi kendim temizledim.

*Bu evi ben kendim temizledim.(pekiştirilmiş)

*Yol aldım sevdalarda kendimi bulmak için.

*Kendini bir de arkadaşının yerine koy.

*Şu dünyada ne yaparsak kendimize yaparız.

*Beni çağırmadınız,kalkıp ben kendim geldim.

B)İşaret (Gösterme) Zamirleri:

İsimlerin yerini işaret yoluyla alan zamirlerdir.

*Bu, şu, o;bunlar, şunlar, onlar;öteki, beriki, şöyle;böyleleri, öylesi.

*O,bu yörenin en meşhur yemeğidir.

*Duvardaki yazıları bu yazdı.

*Bu,bir büyük şanlı mazinin hatırasıdır.

*Bunlar her sabah aynı otobüse binerler.

*Ötekini bilmiyorum ama beriki işin farkında değil.

*Şunları kimsenin görmeyeceği bir yere koy.

NOT: “Böylesi-böyleleri”, “şöylesi-şöyleleri” biçimindeki zamirlere “tarz anlamlı zamirler” de denir.

*Böyleleriyle fazla samimi olmayacaksın.

*Ömrümde böylesini görmedim.

*Şöyleleri ham karpuzdur.

C)Belgisiz Zamirler:

İsimlerin yerini belirsiz şekilde (kişi,işaret) karşılayan zamirlerdir.

*Bazıları,kimileri,hiç kimse,kimse;herkes,birkaçı,biri,hepsi;tümü,başkaları,hiçbiri,birçoğu.

*Bazıları futbol,bazıları basketbol oynar.

*Hiçbirimiz ondan bu davranışı beklemiyorduk.

*Kimseye haber vermeden evden ayrıldı.

*Hiç kimse senin nazını çekmeye mecbur değil.

*Bu ailede herkes kendi dünyasında yaşıyor.

*Başkalarının ne dediği beni ilgilendirmez.

*Biri yer,biri bakar kıyamet ondan kopar.

*Meclisin aldığı karara birçoğu tepki gösterdi.

D)Soru Zamirleri:

İsimlerin yerini soru yoluyla alan zamirlerdir.

*Ne?, kim?;nereye?, kime?;hangisi?, kaçı?

*Sana dar gelmeyecek makberi kimler kazsın?

*Kimdir bana gülen yeşillik balkonundan?

*Nereye baksam hep seni hatırlıyorum.

*Şu dünyada insan kime güvenebilir ki?

*Bunca zamandır ne konuştunuz?

*Elindeki makası nereye koyduğunu bilmiyor.

*Elindeki kitaplardan hangisini aldın?

Ek Halindeki Zamirler

E)İlgi Zamiri (-ki):

Ek halinde olup kendinden önceki bir sözcüğün yerini tutar.

*Senin ki can da bizim ki patlıcan mı?

*Tencerenin dibi kara senin ki benden kara.

UYARI:İlgi zamiri olan –ki’yi bağlaç olan ve sıfat yapan –ki ile karıştırılmamalıdır.

*Evdeki hesap çarşıya uymaz.

*Şemsiyen yoksa benimkini alabilirsin.

*Ben ki o gri karmaşadan aldım yağmurlu yüzümü.

F)İyelik Zamiri:

Ek halinde olup üzerine geldiği varlığın hangi şahsa ait olduğunu bildirir.Bunlar aynı zamanda iyelik ekleridir.

*Sana gül getirdim gönlümün bahçesinden.

*Ölüm siyah bir tütsü yakıyor gözlerimde.

*Yüzün bir kır çiçeği gibi usulca söner.

*Bir gül yaprağıyla örtüldü üstümüz.

*Yıkanırdı gölgesi kuytu bir derede.

*Mutluluk başınızı bir dost omzuna dayamaktır.

———————————————————————————————————————–

Zamirler (Adıllar) Konu Anlatım 2

Kişi, soru, belirsizlik ve gösterme kavramı taşıyarak adın yerine kullanılan sözcüklere “zamir” denir.

Ad kökenli oldukları için ismin aldıkları tüm ekleri alırlar.

1-Kişi Zamirleri :

Ben, sen, o, biz, siz, onlar

Dikkat : Türkçe’de kelimelerin kökü ek aldıklarında değişime uğramaz ancak kişi zamirlerinden “ben ve sen” ismin “-a” halinde “bana, sana” olurlar.

2-İşaret Zamirleri : Bu, şu, o, bunlar, şunlar, onlar

3-Soru Zamirleri : “Kim – ne “(kim, ne, nereye, kaçı, hangisi)

4-Belgisiz Zamirler : Bazısı, bazıları, kimisi, çoğu, hiçbiri…

5-İlgi Zamirleri : “-ki” ( Benimki, onunki…)

Dikkat : “Kendi” sözcüğü de “dönüşlülük zamiri” olarak kullanılabilir ve adın aldığı ekleri alır.

Kendime ait bir dükkanım var.

Sıfatların Adıllaştırılması (Zamirleştirilmesi)

O kitap henüz gelmedi.  (İşaret sıfatı)

O henüz gelmedi. (“o” sözcüğü kitabın yerine kullanılan zamirdir.)

Boşlukları uygun zamir veya sıfatı yazınız.

Ben yarın gelmiyorum.                                         O (işaret sıfatı)

kitap geldi.                                                     Ben (kişi zamiri)

…öğrencide iş var.                                               -ki, -ki

…çalışmıyor.                                                       kaçıncı

Benim…,senin…nden daha renkli                             Bu

…dişleri var.                                                       Tertemiz

…sabah geç kalıyor.                                             bazılarını

Çarşaflar………                                                    bembeyaz

Annem……çöpe atmış                                            kimileri

…gözleriyle ağlıyor.                                             onlar

…lira yeter mi hiç?                                              ufacık

…sınıftasın?                                                        biner

ZAMİRLER (ADILLAR)

 KİŞİ ZAMİRLERİ :

           TEKİL       ÇOĞUL
Söz söyleyen              Ben           Biz
Söz söylenen              Sen           Siz
Kendisinden söz edilen               O         Onlar

DİKKAT!

1. Kişi zamirleri hâl eklerini alırlar.(yalın , -i , -e ,-de , -den )

Bize, bana, beni, bende, benden………..

2. Kişi zamirleri ad tamlamalarında tamlayan olurlar.

Benim kitabım, senin okulun, onun defteri…………

3. Kendi sözcüğü de kişi zamiri sayılır: Yurdun her köşesini kendi evimiz, kendi evimizdeki her şey gibi benimsemek lâzımdır.

4. Kendi kelimesi ad tamlamalarında tamlayan olarak kullanılır.

Kendi işim, kendi işi, kendi işimiz………….

5. Adın  –e halinde kişi zamirleri farklı biçimlere girerler: Bana, sana, ona

6. Kişi zamirleriyle yapılan tamlamalarda bazen tamlanan sonundaki ekler söylenmez.Benim kalemim ® benim kalem.Yalnız 3.tekil ve çoğul Kişi zamirleriyle yapılan tamlamalarda tamlanan eki kaldırılamaz.Onun kalem,onların okul denemez.

İŞARET ZAMİRLERİ :

İşaret edilen adın yerine kullanılan zamirlere denir. İşaret zamirleri bu,şu,o;bunlar,şunlar,onlar. Bu sözcükler aynı zamanda işaret sıfatıdır.İşaret sıfatıyla yapılan tamlamada ad düşünce, sıfatlıktan çıkar ve zamir olur.

Bu kitap güzeldir:sıfat                               Bu güzeldir:zamir

O okul yeni açıldı:sıfat                              O,yeni açıldı:zamir

İşaret sıfatlarıyla varlık işaret edilir, addan önce gelir.İşaret zamirlerinde ise varlıkların söz söyleyene göre yakın, ötede veya uzakta oldukları belirtilmiş olur,

Kuş belli ki onun elinden yem yemeğe alışmış, gagasını uzatıyor.Çocuk bundan istifade ederek onu tutmak istiyor.

Birinci cümledeki “o” çocuğun adının yerini tuttuğu için kişi zamiri.İkinci cümledeki “o” ise kuş isminin yerini işaret ederek tuttuğundan işaret zamiridir. “Bundan” sözcüğü ise “kuşun eylemi” yerine geçtiğinden işaret zamiridir.

İşaret zamirleri hâl eklerini alırlar ve ad tamlamalarında tamlayan olurlar.

“Bunun yerine sen gel.”  “Onun bıraktığı yerden başlamalı.” “Bana sor.”

BELGİSİZ ZAMİRLER :

 Sayıca belirsizlik bildiren zamirlere denir.Belgisiz zamirlerin en çok kullanılanları şunlardır: Bazısı , biri , birçoğu , birisi , çoğu , başkası , pek çoğu , her biri , diğeri , birkaçı, hiçbiri,hiçbirisi , kimse , hepsi , kimi , böylesi , birtakımı , herhangi biri , öbürü , ötekisi , kimi , kimisi , topu , bütünü , tümü , başkaları , filân , falan , öylesi , şöylesi , herkes , öteki , beriki , birazı , insan , adam , şey , her şey ,hepimiz , kimler …

 DİKKAT!

              1. Belgisiz adıllar hem tamlayan hem de tamlanan olurlar.Fakat daha çok tamlanan olurlar ve bir ad gibi kullanılırlar : Köyün evleri(ninhepsi kamıştan, sazdan yapılmıştı.

Tamlayan + Tamlama Eki + Tamlanan = Zincir. İs. Tam.

Yaşlı köylü , kimse(nin) yüzüne bakamadan söylendi.

Tamlayan +Tamlama Eki +Tamlanan =Belirtili Ad Tamlaması

2. Belgisiz adıllar ad durumu eklerini alırlar : Kimseden kimseye hayır yok.

Kimsenin ahı kimsede kalmaz.

3. Belgisiz adılların kimi kez ilgeçlerle kullanıldığı da olur :Biri gibi , birçoğu gibi , başkası için , adam için , herkes için , herkes gibi , hepsi için , başkası kadar , adam gibi .

4. Belgisiz adıllar iyelik eklerini alırlar : Annem benim her şeyimdir .

ÖRNEKLER :

Güvenilir köydü ama kimler yoktu ki aralarında.

Öyle bir konuşuyorlardı ki kimse kimseyi dinlemiyordu.

Her şeyin yokluğu yokluktur.

İnsanın adı çıkacağına canı çıksın.

Bazıları hep benim dediğim doğru derler.

Adamın hiç dostu yokmuş.

Falanla konuş , filândan uzak dur diyordu.

 SORU ZAMİRLERİ :

Soru sorulan adın yerine geçen eklerdir. Soru yoluyla varlık ve adların yerini tutarlar. Bu sözcüklerin yanıtı yine bir adıl ya da addır. Bütün adıllar gibi ad soylu sözcüklerin bütün özelliklerini taşırlar.Hem tamlayan hem de tamlanan olurlar.İyelik ve ad durumu eklerini alabilirler.Çoğul eklerini alabilirler.En çok kullanılan soru adılları şunlardır : Kim , kimi , kimin , kime , kimde , kimden ,ne , neyin , neye ,neden , nesi ,kaçı , kaçıncısı , kaçıncıdan , kaçıncı , kaça , kaçta , kaçtan , kaçıncıya ,  hangisi , hangisine , hangisinde , hangisinden , hangileri ,   hanginiz , ne kadar , neyi , nerede  …

Çiçekleri kim kopardı ? Burada ne arıyorsun ? Kimdi bu ? Neydi bu ?

DİKKAT!

1. Soru sıfatları soru zamiri olurlar : Hangi ev ?        Hangisini istersin ?

sıfat                 zamir

Ne kadar elma istersiniz ?            Ne kadar istersiniz ?

sıfat                                     zamir

2. Soru adılları da öteki adıllar gibi ilgeçlerle kullanılır : ne gibi , kim gibi , kimin gibi , hangisi gibi , kimin kadar , hangisi kadar , neye göre , kime göre , hangisine göre , kim için , kimin için , hangisi için …

EK BİÇİMİNDEKİ ZAMİRLER :

İyelik Zamirleri :

Sonuna eklendikleri adlerin kime,neye,kaçıncı şahsa ait olduğunu gösteren eklere iyelik zamiri denir.

(Benim) ev-im        (Bizim) ev-imiz            (Benim) silgi-m          (Bizim)silgi-miz

(Senin)   ev-in         (Sizin)   ev-iniz          (Senin)   silgi-n      (Sizin) silgi-niz   

(Onun)  ev-i            (Onların) ev-leri             (Onun)   silgi-si      (Onların) silgi-leri

İlgi Zamiri :

Tamlayan halindeki adlarle,aynı haldeki zamirlerin sonunda bulunan ve onlarla ilgili bir ismin yerini tutan  –ki ekine ilgi zamiri denir. Eklendiği sözcüğe bitişik yazılır.

YALIN                              TAMLAYAN HALİNDE                            İLGİ ZAMİRİ

Özel Ad     :  Orhan        Orhan’ın                                                     Orhan’ınki

Kişi zamiri : Ben                Benim                                                         Benimki

İşaret zamiri : Bu              Bunun                                                         Bununki

Ad              : Ev              Evin                                                              Evinki

 Zamir “n”si :

 Bir iyelik eki ile bir ad durumu eki arasında bulunan “n” ekine zamir “n” si denir.

Oku –              duk –         u –              n -                    u  > okuduğunu

Ey.Kökü.      Ey.Ad.               3.t.iy.    Zam.n’si       Bel.ad.dur.eki

Dalışını < dal        -     ış     -               ı  -                     n   -                a

Ey.kökü     Ey.Ad           3.tek.iy.              Zam.n’si       Yön.ad dur.eki


Arama sonuçları: 4 sınıf adillar nedir, 


Recommend to friends
  • gplus
  • pinterest

About the Author

Bilgihanesi

2000'li yılların başlarında başlayan bilgisayar merakım, beni bugün burada sizlerle buluşturuyor...Hukuk eğitimimin yanında bilişim ve teknoloji dünyasında kendi çapımda hobi olarak uğraşmaktayım.. :))
  • gplus

Leave a comment