Türkiye'nin en büyük bilgi, eğitim ve sosyal içerikli paylaşım sitesi "Bilgi Hanesi"

Ahmet Hamdi Tanpınar Kimdir, Edebi Kişiliği Biyografisi ve Eserleri

0 14

Türk Edebiyatı’nın önemli isimlerinden birisi olan Ahmet Hamdi Tanpınar kimdir, hakkında bilgi..

Ahmet Hamdi Tanpınar, 1939’da İstanbul Üniversitesi Edebi­yat Fakültesi’nde yeni kurulan Türk Edebiyatı Kürsüsü profesörlüğüne getirildi. Adını ilk kez “Altın Kitap” dergisinde yayımlanan “Musul Ak­şamları” şiiriyle duyurdu. Dergâh, Millî Mecmua, Hayat, Görüş, Ülkü, Varlık, Oluş, Kültür Haftası ve Aile dergilerinde şiirleri yayımlandı. Bir süre milletvekilliği yaptı.

 

Edebi Kişiliği – Sanat Anlayışı

Hece vezniyle yazdığı ilk şiirleri, imge zenginliklileri ve müzikal nitelikleriyle dikkat çekmiştir. Bu şiirlerde, Faruk Nafiz ve öteki hececilerden ayrı bir estetik peşinde olmuş, kendine özgü bir sözcük ve kavram dünyası yaratmaya çalışmıştır.

Bu çabada, Ahmet Haşim ve Edebiyat Fakültesi’ndeki hocası Yahya Kemal Beyatlı‘nın sentezciliği, yoğunlaş­ma kaygıları, Haşim’in soyutlama eğilimleri görüldüğü gibi, halk şiiri estetiğindeki alışılmış söyleyiş özellikle­rine de rastlanır.

Küçük yaşta kaybettiği annesinin yokluğundan duy­duğu acıyı ve kendisini avutacak bir sevginin özlemini dile getirmiştir. Şiirlerinde, içe dönük bir bakışla doğa ile iletişim kurmaya çalışmıştır.

Şiirlerinde zaman kavramı üzerinde sıkça durmuştur. Onun eserlerinde zaman, basit bir süreklilik göster­mez, çok katlı ve karmaşıktır. “Bursa’da Zaman” şiiri bu olgunun güzel bir örneğidir.

Şiirlerinde insan ruhuna, özellikle bilinçaltına ve zama­na yer verişiyle, romanlarında işlediği konulara yakla­şır.

Kişilerin ön planda tutulduğu öykülerinin başkişilerinde kendi iç dünyasını yansıtmış, genelde kişilerin ruh­sal çöküntüsünü, yaşamın gerçeklerinden çok iç ben­liklerine sığınışlarını sergilemiştir.

Düşünceye sık sık yer veren yazar, genellikle yaşadığı ızdırapları, umutlarını, özleyişlerini ve aşklarını dile ge­tirmiştir.

Öykülerinde de zaman kavramı üzerinde sıkça duran Tanpınar, geçmişle içinde bulunulan zamanı bilinç-bilinçaltı çatışması biçiminde vermiştir.

Öykülerinde, geçmişlerindeki kimi olayların etkisiyle akış güçleri dış dünya ile uyumlarını yitirmiş, yaşamla­rı karabasanların, korkulu düşlerin kuyularına yuvarla­nan kişiler çoğunluktadır.

Ahmet Hamdi Tanpınar’ın sembolist anlatım tarzı ro­manlarına zaman zaman sirayet eder. Ancak o, muh­teva açısından metafizikeğilimleri ile estetik endişele­rini şiire ayırdığı hâlde, sosyal temalar için nesri seç­miştir.

Romanlarında, zengin hayatların hikâyesinden çok, Türkiye meselelerine kendine has yorumlar getirir.

Medeniyet değiştirme girişimlerinin insanımızı soktuğu çıkmazları araştırırken yaptığı tahliller, insanımız ve toplum yapımız açısından dikkate değer hükümler ta­şır.

Saatleri Ayarlama Enstitüsü toplumumuzun bu değiş­me süresi içindeki durumunu, fertten yola çıkarak top­luma varan teknikle anlatıyor.

Sahnenin Dışındakiler, II. Abdülhamit döneminin artık­ları ile II. Meşrutiyette ortaya çıkan XIX. yüzyıl kuşağı­nın okumuş kesiminin romanıdır.

“Sahnenin Dışındakiler” ile “Saatleri Ayarlama Enstitü­sü”nde de Batı ve Doğu uygarlığı arasında bocalayan Türk toplumunun ironik tablosu çizilir.

Ölümünden sonra plan ve notlarına dayanılarak bir araya getirilen ve 1987’de yayımlanan “Aydaki Kadın”da da aynı irdeleme vardır.

İlk romanı Mahur Beste‘de dönemlerinin özellikleri, iş ve ev yaşamları, sarayla ilişkileri, alışkanlıkları, merak­ları, tutkuları, felsefeleriyle imparatorluğun son yılların­da yaşayan insanlar sergilenir.

Huzur‘da Cumhuriyet’in ilk yıllarında kişiliğini kabul et­tirmek isteyen okumuş genç kadın ve erkeğin sorunla­rı, yeni toplumsal koşullarla ilişkileri, eski ile yeni ara­sındaki uyum arayışları işlenmiştir.

Tanpınar’ın edebiyat ve tarih konularındaki inceleme­leri çeşitli dergilerde yayımlanmış, sonra kitap hâlinde basılmıştır.

Eserleri:

  • ÖyküAbdullah Efendi’nin Rüyaları, Yaz Yağmuru
  • Şiir: Şiirler
  • Roman: Mahur Beste, Huzur, Sahnenin Dışındakiler, Saatleri Ayarlama Enstitüsü, Aydaki Kadın
  • Deneme: Beş Şehir, Edebiyat Üzerine Makaleler, Ya­şadığım Gibi
  • İnceleme: Tevfik Fikret, Namık Kemal, Yahya Kemal, 19. Asır Türk Edebiyatı Tarihi

Ahmet Hamdi Tanpınar’ın Eserleri

  • Huzur: Ahmet Hamdi Tanpınar; roman; Türk edebiyatının en başarılı romanlarından biridir; roman Mümtaz, Nuran, İhsan ve Suat olmak üzere dört temel kahramandan oluşur; bu roman Mümtaz’ın Nuran’a karşı duymuş olduğu aşkı konu edinmektedir…
  • Mahur Beste: Ahmet Hamdi Tanpınar; roman; 1944 yılında tefrikalar halinde yayınlanmış olan bir romandır; bu roman acı bir aşk hikâyesini klasik musiki kalıplarıyla anlatır; Mahur Beste, Tanzimat sonrasında toplum hayatımızın her yönüne yansıyan değişim ve başkalaşımın yansıtıldığı ve her fırsatta tartışıldığı bir roman özelliğindedir…
  • Sahnenin Dışındakiler: Ahmet Hamdi Tanpınar; roman; romanın başkahramanı Cemal’dir; yazar bu romanında, Anadolu’da süren Kurtuluş Savaşı ve İstanbul’daki aydınlarla birlikte halkın değişik kesimlerin insanların farklılaşan hayatları ve bu mücadeleye dâhil oluşlarını anlatır; eserin başlığı, yani sahnenin dışı İstanbul; sahnenin içi ise Kurtuluş Savaşının cereyan ettiği Anadolu’dur…
  • Saatleri Ayarlama Enstitüsü : Ahmet Hamdi Tanpınar; roman; bu roman Türk insanının doğu ve Batı arasında bocalamasını irdeleyen bir başucu romanıdır; roman içeriği ve konusu bakımından karakterlerinden Nuri Efendi (Saat Ustası), Mübarek (Ayaklı ve yaşlı bir İsveç yapımı duvar saati) ve saat-zaman-insan ilişkilerinden almaktadır…
  • Aydaki Kadın: Ahmet Hamdi Tanpınar; roman; Ahmet Hamdi Tanpınar’ın tamamlanamamış ve öldükten sonra da notları içerisinden toparlanarak yayıma hazırlanmış olan romanıdır…
  • Ne İçindeyim Zamanın: Ahmet Hamdi Tanpınar; şiir; sanatçının sembolizm akımın etkisinde yazdığı bir şiiridir; şair bu şiirinde ” zaman ” kavramı üzerinde durmuştur…
  • Bursa’da Zaman: Ahmet Hamdi Tanpınar; şiir; sanatçının sembolizm akımın etkisinde yazdığı önemli bir şiiridir; şair bu şiirinde Bursa’da zamanın, İstanbul’daki zamandan farklı geçtiği gerçeğini ortaya koymak için yazmıştır…
  • Abdullah Efendi’nin Rüyaları: Ahmet Hamdi Tanpınar; hikâye; yazar bu eserinde madde-ruh, gerçek-hayal ikileminde yaşayan bir adamın sürrealist yaşamını anlatır; hikâye, bir rüya içinde geçmektedir…
  • Yaz Yağmuru: Ahmet Hamdi Tanpınar; hikâye; yazarın ikinci hikâye kitabıdır…
  • Beş Şehir: Ahmet Hamdi Tanpınar; deneme; Ahmet Hamdi’nin, hayatının tesadüfleri olan Ankara, Erzurum Konya, Bursa, İstanbul şehirlerini anlattığı deneme türündeki bir eseridir…
  • Yaşadığım Gibi: Ahmet Hamdi Tanpınar; deneme; yazarın gazete ve dergilerdeki yazılarından derlemesinden oluşan bir kitaptır; bu yazıların çoğu deneme özelliği taşısa bile yine de Tanpınar’ın Türk kültürü, medeniyeti, edebiyatı, sanatlar, batı dünyası üzerindeki fikirleri bakımından önemli bilgiler içermektedir…
  • Edebiyat Üzerine Makaleler: Ahmet Hamdi Tanpınar; inceleme; dokuz bölümden oluşmaktadır…
  • 19. Asır Türk Edebiyat Tarihi: Ahmet Hamdi Tanpınar; araştırma; sanatçı bu eserinde 19.yüzyıl Türk edebiyatının evrelerini anlatmıştır…

Cevap bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.